Oratie prof.mr. Annelies Freriks

Consument bepaalt dierenwelzijn
De handel in dieren en dierlijke producten is uitgegroeid tot 'big business' met een mondiaal karakter, geregeerd door richtlijnen van de Wereldhandelorganisatie (WTO). Maar terwijl de EU inmiddels verregaande eisen aan dierenwelzijn stelt, wordt dit door de WTO afgedaan als 'non-trade-concern'. Voor het verbeteren van dierenwelzijn is dan ook een belangrijke rol voor de consument weggelegd, vindt prof.mr. Annelies Freriks, hoogleraar 'Dier en recht' aan de faculteit Rechtsgeleerdheid, Economie, Bestuur en Organisatie. Op 8 november 2006 houdt zij haar oratie onder de titel 'De impact van WTO-recht op dierenwelzijn'.

Conflicterende belangen
De internationale handel in dieren en producten van dierlijke herkomst wordt beheerst door afspraken die in het kader van de Wereldhandelorganisatie (WTO) zijn gemaakt. Binnen die afspraken is nauwelijks ruimte voor dierenwelzijn. Dit brengt de EU, die haar handelsbeleid in toenemende mate heeft toegespitst op dierenwelzijn, in een lastig parket. Verbetering van dierenwelzijn kost immers veel geld en brengt de concurrentiepositie van de EU in gevaar. Daardoor ontstaat een grote druk op de EU-doelstelling om verdergaande dierenwelzijnseisen door te voeren.

Consumentgedrag beïnvloeden
Freriks: 'Wil je op korte termijn wat aan deze situatie veranderen, begin dan bij de consument. Die bepaalt uiteindelijk wat voor vlees hij in de kuip wil hebben. Of in handelstermen uitgedrukt: of er een markt is voor producten, afkomstig van dieren die volgens de Europese dierenwelzijnsmaatstaven zijn behandeld, is afhankelijk van het gedrag van de consument. Die kan ervoor zorgen dat schakels in de productieketens, inclusief de retailhandel, aandacht gaan besteden aan dierenwelzijnseisen in hun relatie tot hun leveranciers.' Om het consumentengedrag te beïnvloeden heeft de overheid op haar beurt een aantal instrumenten ter beschikking. Zo wordt binnen het Europese levensmiddelenbeleid grote waarde gehecht consumentenvoorlichting, al dan niet via etikettering.

Aanpassen kader WTO
Om op de lange termijn dierenwelzijn in de internationale handelsbetrekkingen juridisch te verankeren, dient evenwel het WTO-kader te worden aangepast. Daarvoor is echter op dit moment nog onvoldoende politieke draagvlak. In WTO-onderhandelingen moet de EU er dan ook voortdurend aandacht voor blijven vragen. Een reëlere optie is volgens Freriks om in EU-verband verdragen te sluiten met handelspartners waarin specifieke afspraken over dierenwelzijn worden vastgelegd.