Stop slopen schepen onder helse condities

Michiel Claassen in het Financieele Dagblad.

Volgens de jaarlijkse lijst van Shipbreaking Platform, een internationale coalitie van mensenrechten- en milieuorganisaties, is er in 2012 een recordaantal van 365 schepen van Europese rederijen naar de sloopstranden van India, Pakistan of Bangladesh gestuurd. Nederland heeft de dubieuze eer in de top 10 te staan.

 

Wie op YouTube zoekt naar het slopen van schepen in bijvoorbeeld Bangladesh kan met eigen ogen zien onder welke helse omstandigheden vaak zwaar verontreinigde schepen uit elkaar worden gehaald met vaak niets meer dan een lasapparaat, ook door kinderen. Hoewel er veel initiatieven voor regelgeving zijn, valt wezenlijke verbetering niet op korte termijn te verwachten.

 

Internationaal hebben de milieuaspecten en de ronduit slechte arbeidsomstandigheden al de nodige aandacht gekregen. In 2009 is in Hongkong het internationale verdrag voor het veilig en milieuverantwoord recyclen van schepen vastgesteld.

 

Dit Verdrag van Hongkong richt zich op alle aspecten van het verantwoord ontmantelen van schepen, rekening houdend met de levenscyclus van schepen. Het beoogt het gebruik van schadelijke materialen bij de constructie van schepen te voorkomen, het bevat een verplichting de schadelijke materialen te inventariseren en introduceert een 'recyclingscertificaat'. Ook stelt het verdrag eisen aan scheepswerven voor het ontmantelen van schepen. Het verdrag is zonder meer een stap in de goede richting. Nadeel is dat inwerkingtreding niet is voorzien vóór 2020.

 

De Europese Commissie heeft vooruitlopend op het Verdrag van Hongkong een voorstel voor een verordening opgesteld ter implementatie van het verdrag, die naar verwachting in 2014/2015 in werking zal treden.

 

Deze verordening sluit aan bij het Verdrag van Hongkong en gaat zelfs een stap verder. Op grond van de verordening is het niet voldoende dat de autoriteiten van het land (buiten de Europese Unie) waar de werf is gevestigd oordelen dat de werf voldoet aan wet- en regelgeving. Schepen mogen alleen nog worden gesloopt op werven binnen de EU of op werven die na goedkeuring door de Europese Commissie op een Europese lijst zijn geplaatst.

 

Zowel het Verdrag van Hongkong als de Europese verordening ziet evenwel alleen op schepen die varen onder de vlag van een aangesloten staat. Het risico bestaat dat reders schepen 'omvlaggen' naar staten die niet zijn aangesloten en het minder nauw nemen met de regels. Voor zover dit gebeurt met het oog op het vervolgens slopen van schepen, kent de Europese verordening de mogelijkheid ook de voorlaatste eigenaar te beboeten. Met wat creativiteit valt ook daar echter wel onderuit te komen.

 

Van belang is derhalve dat zo snel mogelijk zo veel mogelijk staten partij worden bij het Verdrag van Hongkong. Naarmate meer staten partij zijn bij het verdrag zullen er meer schepen zijn die alleen nog op 'goede' werven mogen worden gesloopt. Dat zal voor de 'mindere werven', zoals de stranden van Bangladesh, een goede prikkel zijn zich aan te passen.

 

Michiel Claassen is advocaat Overheid en Onderneming bij AKD te Rotterdam.

 

Risico is dat reders schepen 'omvlaggen' naar staten die het minder nauw nemen met de regels.

 

Het Financieele Dagblad, 04-03-2013 /pagina 7.