Schadeplichtig opzeggen: misbruik van recht?

De Hoge Raad heeft op 11 december 2009 bevestigd dat - indien er reeds een opzegging door de werkgever heeft plaatsgevonden - de kantonrechter tegen een eerdere datum kan ontbinden als sprake is van gewijzigde omstandigheden in de tussenliggende periode die een eerdere ontbinding rechtvaardigen. Daarnaast heeft de Hoge Raad in datzelfde arrest bepaald dat een tweede schadeplichtige opzegging misbruik van bevoegdheid kan opleveren.

 

Hoge Raad 11 december 2009
De situatie was als volgt. De werkgever had na verkregen toestemming van het UWV op 30 september 2008 de arbeidsovereenkomst met de werknemer opgezegd tegen 1 januari 2009. De werknemer diende op 10 november 2008 een ontbindingsverzoek in, waarop de werkgever op 19 november 2008 opnieuw de arbeidsovereenkomst opzegde, ditmaal tegen 1 december 2008. De Hoge Raad oordeelde dat de tweede opzegging misbruik van bevoegdheid vormde, nu deze opzegging (overduidelijk) was gedaan met het enkele doel om de ontbindingsprocedure te frustreren.

 

Hof Amsterdam 29 december 2009     
Bij het Hof Amsterdam wordt niet lang na de Hoge Raad ook een schadeplichtige opzegging aan de orde gebracht. De werkgever vraagt op 4 maart 2009 toestemming aan het UWV om de arbeidsovereenkomst met een van haar werknemers op te zeggen wegens functieverval. Het UWV neemt de aanvraag in behandeling. De werknemer besluit daarop echter geen verweer in te dienen bij het UWV, maar start zelf een ontbindingsprocedure op grond van artikel 7:685 BW bij de kantonrechter op 24 maart 2009 en verzoekt om een vergoeding. De mondelinge behandeling bij de kantonrechter vindt plaats op 23 april 2009 en de kantonrechter ontbindt vervolgens de arbeidsovereenkomst met ingang van 1 juli 2009 bij beschikking van 22 mei 2009.

 

In de tussentijd heeft het UWV ook niet stilgezeten. Zij verleent de werkgever op 7 mei 2009 toestemming om de arbeidsovereenkomst op te zeggen. De werkgever maakt hier vrijwel direct gebruik van door de arbeidsovereenkomst per 15 mei 2009 (schadeplichtig) op te zeggen. Op 22 mei 2009 volgt dan de ontbindingsbeschikking. Op welke wijze is de arbeidsovereenkomst nu geëindigd, door de eerdere (schadeplichtige) opzegging van werkgever of door de latere ontbinding?

 

Wie het eerst komt….?
De werkgever gaat in hoger beroep van de ontbindingsbeschikking en stelt dat de werknemer niet ontvankelijk had moeten worden verklaard nu de arbeidsovereenkomst al geëindigd was op 15 mei 2009 door de opzegging. De werknemer stelt dat de werkgever alleen maar schadeplichtig heeft opgezegd om de kantonrechter 'voor te zijn'. Deze handelwijze vormt misbruik van bevoegdheid, aldus de werknemer.

 

Het hof maakt korte metten met de stelling van de werknemer: vanwege het gesloten sanctiestelsel in het arbeidsrecht is er niet snel plaats voor misbruik van bevoegdheid. Daarnaast staat het een werkgever in principe vrij om - ook al is een werknemer ondertussen een ontbindingsprocedure gestart - (schadeplichtig) op te zeggen. Dat is in dit geval ook zo, nu er geen sprake is van een zodanig belang van de werknemer (namelijk het verkrijgen van een vergoeding) dat de opzegging moet wijken voor de ontbinding. Daarom concludeert het hof dat er op 22 mei 2009 door de eerdere opzegging van de werkgever geen arbeidsovereenkomst meer bestond, zodat de kantonrechter het ontbindingsverzoek had moeten afwijzen.

 

Bedenk goed wat u met uw UWV- toestemming doet!
De Hoge Raad oordeelt dat de schadeplichtige opzegging misbruik van recht oplevert, het Hof Amsterdam vindt dat de schadeplichtige opzegging van de werkgever geen misbruik van bevoegdheid vormt. Dat lijkt tegenstrijdig maar is dat ook zo? De uitspraken zijn zeer casuistisch en daar zit nu net het verschil in. De Hoge Raad oordeelt dat de tweede schadeplichtige opzegging louter is gedaan om de ontbindingsprocedure te frustreren. Immers, de arbeidsovereenkomst was al eerder opgezegd. In de zaak van het hof was er geen sprake van een tweede (schadeplichtige) opzegging door de werkgever.

 

De moraal van het verhaal lijkt te zijn dat schadeplichtig opzeggen mogelijk is, indien de werkgever dat doet met het doel de arbeidsovereenkomst te beëindigen en niet met het doel om een eventuele ontbindingsprocedure te frustreren. Als u als werkgever voor de tweede maal opzegt, lijkt dat echter wel alleen het doel te zijn. Waarom zou u anders opnieuw opzeggen? Bedenk dus goed wat u met de vergunning doet, want een tweede maal opzeggen tegen een eerdere einddatum kan u onder omstandigheden misbruik van recht opleveren.