Mis geen overheidssubsidies bij verbouwing van monumenten!

Op 1 januari 2010 is de Nationale regeling voor de instandhouding en het herstel van beschermde historische monumenten in werking getreden. Deze regeling geldt tot en met 31 december 2015 en biedt veel mogelijkheden om in aanmerking te komen voor subsidies in het kader van verbouwingen van monumenten zonder in strijd te komen met de Europese staatssteunregels. In de praktijk blijkt echter dat weinig gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheden van deze regeling. Voornaamste reden is dat veel overheden en bedrijven relatief onbekend zijn met de nationale monumentenregeling. Dit is een gemiste kans. Een beroep op de regeling kan namelijk veel financiële en administratieve voordelen opleveren. 

Verbod op overheidssubsidie en uitzonderingen

In principe verbieden de Europese regels het subsidiëren van ondernemingen zonder voorafgaande goedkeuring van de Europese Commissie. Er bestaat wel een aantal uitzonderingen, bijvoorbeeld verschillende vrijstellingen die de Europese Commissie heeft vastgesteld. Voor monumenten bestond nog geen algemene vrijstelling van de Europese Commissie. Hierdoor moesten subsidies voor de restauratie van monumenten telkens afzonderlijk door de Europese Commissie worden goedgekeurd. Begin november 2009 heeft Nederland daarom de nationale monumentenregeling bij de Europese Commissie gemeld en deze heeft de regeling op 16 december 2009 goedgekeurd. Hierdoor hoeven subsidies die voldoen aan de voorwaarden van de nationale monumentenregeling niet meer apart aangemeld en goedgekeurd te worden door de Europese Commissie.

Kern van de nationale monumentenregeling

De regeling is specifiek van toepassing op verbouwingen van monumenten. De landelijke overheid, provincies en gemeenten kunnen een gebouw de status van een monument verlenen. Vervolgens kan dit monumentale pand op basis van de nationale monumentenregeling met subsidiemiddelen worden gerestaureerd.

De overheden mogen op grond van de nationale monumentenregeling de extra kosten voor de instandhouding en herstel van het monument volledig vergoeden. De kosten ter verbetering van comfort of uitbreiding van de gebouwen komen niet in aanmerking voor subsidie. Dit betekent echter niet dat een monumentaal gebouw na de restauratie niet commercieel mag worden geëxploiteerd. De regeling heeft niet tot doel om gerestaureerde monumentale panden als musea te bestemmen, maar wil het enkel mogelijk maken de kosten voor het behoud van het monument te subsidiëren zonder dat zo'n subsidie nog apart gemeld moet worden bij de Europese Commissie onder de staatssteunregels. 

De exploitatie van met subsidie gerestaureerde monumentale panden dient marktconform te geschieden. Dit betekent bijvoorbeeld dat een met de overheidssubsidie gerestaureerde monumentaal fabriekgebouw enkel tegen marktconforme prijzen mag worden verhuurd. Een overheidssubsidie mag namelijk er niet toe leiden dat bij de exploitatie van de gerestaureerde monumentale panden concurrentievervalsing plaatsvindt.

Tot slot

De nationale monumentenregeling biedt veel mogelijkheden om met overheidssubsidies commerciële kansen te creëren door het restaureren van monumentale gebouwen. Laat deze mogelijkheden niet onbenut en zorg dat u de regeling kent!