Dawn Raids in de vastgoedsector: een korte toelichting

Sinds de bouwfraude enige jaren geleden aan het licht kwam in Nederland, staat de onroerend goed sector in de bijzondere belangstelling van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (hierna: "NMa"). Bedrijven in deze sector dienen rekening te houden met de opsporingsbevoegdheden van de NMa.

De NMa doet onderzoek naar het bestaan van kartelafspraken tussen ondernemingen, bijvoorbeeld afspraken over vaste prijzen of de verdeling van de markt. Een middel dat de NMa gebruikt om in haar opsporingsonderzoeken informatie te verzamelen, is de inval in gebouwen van de onderneming of bij medewerkers van het bedrijf thuis. Deze inval wordt ook wel 'dawn raid' genoemd, verwijzend naar het vroege tijdstip waarop een inval doorgaans aanvangt. Ook de Europese Commissie (hierna ook: "Commissie") heeft een dergelijke bevoegdheid bij grote Europese kartelzaken.

Bij een 'dawn raid' staat doorgaans een elftal ambtenaren van de NMa of de Commissie in alle vroegte op de stoep bij een onderneming, voor een onderzoek naar eventuele kartelinbreuken. De ambtenaren van dienst hebben vergaande onderzoeksbevoegdheden.

Dossiers worden uit de kast gehaald, onderzocht en gekopieerd. Van computers of servers van de onderneming wordt een 'forensic image' gemaakt, waarmee de integrale inhoud wordt gekopieerd. Deze kopie omvat de voor de gewone gebruiker verborgen data, zoals verwijderde bestanden.

Doorgaans horen de onderzoeksambtenaren werknemers van wie zij vermoeden dat ze een direct aandeel hebben in de vermeende kartelinbreuken, zoals de commercieel directeur of senior verkopers.

Een onderneming hoeft niet zomaar alles te accepteren van de NMa- of Commissie-ambtenaren. Zo dienen de NMa en de Commissie in principe af te blijven van vertrouwelijke correspondentie tussen bedrijf en advocaat. Medewerkers van een onderneming hoeven bij het afleggen van verklaringen niet zo ver te gaan dat zij hun eigen bedrijf incrimineren.

Het is daarom aan te raden dat in geval van een 'dawn raid' zo snel mogelijk een advocaat ter plaatse is, teneinde de rechten van de onderneming te (doen) borgen. Het Dawn Raid-team van AKD biedt deze service: door de landelijke spreiding van de AKD-kantoren is er altijd een advocaat in korte tijd ter plaatse.

Mocht een onderneming het vermoeden hebben dat zij de mededingingsregels overtreedt, of zou zij het risico op schending willen minimaliseren, dan kan zij een compliance-programma (laten) opstellen. Met een dergelijk programma biedt een onderneming haar personeel een aantal richtsnoeren die het in acht moet nemen om ervoor te zorgen dat de medewerkers namens het bedrijf de kartelregels niet schenden. Een compliance-programma kan helpen kartelinbreuken intern aan het licht te brengen, voordat de NMa of de Commissie dat doen.

Mocht een onderneming betrokken zijn bij en/of al verdacht zijn van deelname aan een kartel, dan kan zij gebruik te maken van de clementieregeling, ook wel 'klikregeling' genoemd. Hierdoor kan een onderneming een kartelinbreuk 'aangeven' bij de NMa (of de Commissie) in ruil voor boete-immuniteit of -vermindering. Het is zaak hier snel bij te zijn, want de hoogste reducties gaan uit naar de deelnemer aan een kartel die zich als eerste met relevante informatie meldt bij de mededingingsautoriteiten.